ბმულები ხელმისაწვდომობისთვის

უჩვეულო ქორწინება მოლდოვაში


მოლდოვისთვის პოლიტიკური კრიზისი უცხო არაა. თუმცა, ქვეყანამ ცოტა ხნის წინ კრიზისიდან გამოსვლა უჩვეულო კომპრომისით მოახერხა. პრო-რუსულად განწყობილი „სოციალისტური პარტია“ და პრო-ევროპული პლატფორმა „აკუმ“ საერთო მეტოქის, არაფორმალური მმართველის, ოლიგარქ ვლადიმირ პლაჰოტნიუკის წინააღმდეგ გაერთიანდა.

გადაწვეტილება ყველასთვის გასაკვირი აღმოჩნდა. პლატფორმას "აკუმ" (ახლა) მხარს ევროკავშირი უჭერს, ხოლო სოციალისტებს ზურგს მოსკოვი უმაგრებს. კომპრომისი ყველასთვის მოულოდნელი იყო - თუმცა ერთიანი „მტრის“ წინაშე, მათ გაერთიანება მოახერხეს.

შეთანხმების მიღწევამდე, მოლდოვამ გრძელი გზა გაიარა. საპარლამენტო არჩევნები თებერვალში გაიმართა, 101 მანდატიან საკანონმდებლო ორგანოში 35 ადგილი სოციალისტებმა მოიპოვეს, მმართველმა პლაჰოტნიუკის „დემოკრატიულმა პარტიამ“ 30 მანდატი მიიღო, ხოლო პრო-ევროპულმა „აკუმის ბლოკმა“ 26 ადგილი დაიკავა. დარჩენილი 10 ადგილი პლაჰოტნიუკთან დაკავშირებულმა პირებმა მოიპოვეს. ეს პლაჰოტნიუკს პარლამეტნში 40 ადგილს აძლევდა, რაც არ იყო საკმარისი ხელისუფლებაში კოალიციის გარეშე მოსასვლელად.

8 ივნისამდე მხარეებმა შეთანხმებას ვერ მიაღწიეს. ბლოკი „აკუმი“ უარს აცხადებდა მმართველ „დემოკრატიულ პარტიასთან“ თანამშრომლობაზე, ისინი პლაჰოტნიუკს კორუფციასა და ძალაუფლების გადამეტებაში დებდნენ ბრალს.

მაია სანდუ
მაია სანდუ

​ჩუმი რევოლუცია

მიმომხილველების უმეტესობა ფიქრობდა, რომ „დემოკრატიული პარტია“ სოციალისტების დახმარებით, ხელისუფლების შენარჩუნებას მოახერხებდა. თუმცა, ყველა გაკვირვებული დარჩა, პრო-რუსი პრეზიდენტის იგორ დოდონის გადაწვეტილებით, რომელიც მოსკოვს რამდენჯერმე ესტუმრა, რომ ის მაია სანდუსთან შესულიყო კოალიციაში. აღმოჩნდა, რომ პლაჰოტნიუკი არც კრემლისთვის იყო მისაღები კანდიდატი.

შეთანხმების მიღწევას ბევრი დიპლომატია დასჭირდა. მოლდოვას ევროკავშირის, სახელმწიფო დეპარტამენტის და რუსეთის ოფიციალური პირები ესტუმრნენ. და პირველად დიდი ხნის განმავლობაში, პოსტ-საბჭოთა სივრცეში, დასავლეთი და რუსეთი პრობლემის ერთ მხარეზე აღმოჩნდნენ, პლაჰოტნიუკის წინააღმდეგ.

ოლიგარქმა ძალაუფლება იოლად არ დათმო. მისმა მოკავშირეებმა კონსტიტუციურ სასამართლოში ბოლო წუთს შეკრებილი კოალიცია, არალეგიტიმურად გამოაცხადეს და ხმა მისცეს პრეზიდენტის, იგორ დოდონის თანამდებობიდან გადაყენებას. სასამართლომ მისი მოვალეობის შემსრულებლად, „დემოკრატების“ პრემიერ-მინისტრი პაველ ფილიპი დანიშნა.

ფილიპმა პარლამენტი დაშალა და ახალი არჩევნები გამოაცხადა, ამის შემდეგ, პლატონიუკის პარტიამ სამთავრობო შენობები დაიკავა. შვიდი დღის განმავლობაში, მოლდოვას ორი მთავრობა ყავდა. ერთი ოლიგარქის მხარეს იყო და მეორე - ახალი კოალიციის წარმომადნგელები იყვნენ.

დიპლომატიური და საშინაო ზეწოლის შედეგად, პლაჰოტნიუკმა საბოლოოდ, თანამდებობა და ქვეყანა დატოვა. ახლა მოლდოვის წინაშე ახალი გამოწვევაა: შეინარჩუნოს შეუძლებელი კოალიცია.

„ჩვენ არ უნდა გამოვრიცხოთ, რომ [პრემიერის მოადგილის] დიმიტრი კოზაკის და მისი სახით პრეზიდენტ პუტინის ნაბიჯი პლაჰოტნიუკის ჩამოსაშორებად, გადადგმულია იმისკენ, რომ დოდონი და მისი პარტია ხელუფლებაში მოიყვანონ. ეს სერიოზული საკითხია“, - ამბობს ჯონ ჰერბსტი, ევრაზიის პროგრამების დირექტორი „ატლანტიკური საბჭოდან“.

თუმცა, ის განმარტავს, რომ მიუხედავად ბევრი კითხვის ნიშნისა, ცვლილება მოლდოვისთვის სწორი მიმართულებით გადადგმული ნაბიჯია. “რაც არ უნდა მოხდეს მოლდოვაში, ნათელია რომ ძალაუფლების სტურქტურა დაინგრა, რომელსაც ბოლო რამდენიმე წლის ბატონი, პლაჰოტნიუკი მეთაურობს. ეს მნიშვნელოვანი მოვლენაა“, - აბობს ჰერბსტი.

ვლად პლაჰოტნიუკი
ვლად პლაჰოტნიუკი

რთული პარტნიორ​ობა

ორ მოკავშირე პარტიას, მას შემდეგ რაც მათ პლაჰოტნიუკი დაამარცხეს, საერთო ცოტა რამ დარჩათ. სოციალისტებს და კრემლს იმედით აქვთ, რომ დემოკრატიული პარტიის მიერ ძალაუფლების დაკარგვასთან ერთად, ხმების ნაწილს ისინი მიიღებენ.

„ეს ძალზე უცნაური შეთანხმებაა, რადგან ერთ მხარეზე უფრო პრაგმატული პოლიტიკოსები არიან. ხოლო მეორეზე - ბატონი დოდონია, რომელიც რუსეთის მითითებებით მოქმედებს... ეს თანამშრომლობა პლატონიუკის წინააღმდეგ არასტაბილურობის ნიშნებს შეიცავს“, - ამბობს ჰერბსტი.

სანდუს ბლოკისთვის კი ეს შანსია აჩვენოს, რომ მის პარტიას პოზიტიური ცვლილებების მოტანაშე შეუძლია. მათი იმედი ისაა, რომ თუ ისინი მოახერხებენ სისტემის რეფორმირებას და კორუფციის დამარცხებას, და მიუხედავად საგარეო პოლიტიკაზე დებატებისა, ეს საბოლოოდ ქვეყანას ევროკავშირთან დაახლოებს. „პარტნიორობა იდეალური გადაწვეტა არაა, თუმცა ეს იყო ერთადერთი გზა ქვეყნის ოლიგარქიული რეჟიმიდან გათავისუფლების“, - განუცხადა სანდუმ გამოცემა „პოლიტიკოს“.

ორ პარტიას განსხვავებულ ხედვებთან ერთად, განსხვავებული გამოცდილება აქვს. სოციალისტების უმეტესობა ძველი, კომუნისტური ელიტის წარმომადგენელია. ხოლო სანდუს კოალიცია სამოქალაქო საზოგადოების და დიასპორის წარმომადგენლებს აერთიანებს.

“ჩვენ არ გვინდა ვიყოთ დიდი გეოპოლიტიკური ბრძოლის ნაწილი “, - განაცხადა საგარეო საქმეთა მინისტრმა ნიკუ პოპესკუმ, ვაშინგტონში ვიზიტისას. ის საფრანგეთიდან მოლდოვაში თანამდებობის დასაკავებლად ცოტა ხნის წინ დაუბრუნდა. „ჩემი დავალებაა უზრუნველვყო, რომ ჩვენი საგარეო პოლიტიკა ასახავს მოსახლეობის სურვილებს, შიდა განვითარების, მოდერნიზაციის, ინვესტიციების მიზიდვის და სამუშაო ადგილების შექმნის კუთხით“, - განაცხადა მან. თუმცა იქვე განმარტა, რომ ქვეყნის მთავარ ამოცანად, ევროპასთან ინტეგრაცია რჩება. „ჩვენ არ გვაქვს ორი ვექტორი, ჩვენი ერთადერთი ვექტორი ევროკავშირია“, - თქვა პოპესკუმ.

პოპოსკუ ცდილობს ევროპის და ამერიკის მხრიდან ფინანსური და პოლიტიკური დახმარება მიიღოს. მისი თქმით, ახლა ეს მოლდოვას ყველაზე მეტად სჭირდება.

„ჩემს საქმეს იოლს ხდის მოლდოვის უდიდესი დამოკიდებულება ევროკავშირზე“, - თქვა მან. „მიუხედავად იმისა, რას ამბობენ პოლიტიკური პარტიები, ევროპას ზურგს ვერავინ შეაქცევს, რადგან ეს ეკონომიკას მომენტალურად დაანგრევს. ზურგშექცევაში მე ვგულისხმობ იმას, რომ ვერავინ ვერ დატოვებს ასოცირების შეთანხმებას. ეს შეაკავებს ყველა მთავრობას. ჩვენი დავალება, ამის, როგორც მოცემულობად მიღება კი არაა, არამედ იმის უზრუნველყოფა, რომ ასოცირების ხელშეკრულებამ შედეგი გამოიღოს“, - თქვა პოპესკუმ.

რთული სათქმელია, თუ რამდენ ხანს მოახერხებს ერთმანეთთან ორგანულად დაპირისპირებული ორი ძალა კოალიციის შენარჩუნებას. მოლდოვამ უკანასკნელი ათწლეულის განმავლობაში ბევრჯერ გამოიცვალა ხელისფლება. თუმცა, ჯონ ჰერბსტი ფიქრობს, რომ ამ უჩვეულო პარტნიორობის მიღმა, უფრო მნიშვნელოვანია ის, თუ რა პოლიტიკურ შედეგს მოიტანს ეს თანამშრომლობა მომავალში.

„კითხვა იმაში კი არ არის, თუ რამდენად მოახერხებს ის გადარჩენას, არამედ იმაში, თუ ვინ იქნება მთავრობაში ექვსი, რვა, თორმეტი თვის შემდეგ“, - ამბობს ის.

Facebook Forum

ტვიტერი

XS
SM
MD
LG